Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostępu pacjentów do opieki zdrowotnej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Bronisława Dankowskiego przekazaną przy piśmie z dnia 14 grudnia 2001 r., znak SPS-0202-238/01, w sprawie dostępu pacjentów do opieki zdrowotnej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień:    Art. 1a ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z późn. zm.) stanowi, iż ubezpieczenie zdrowotne oparte jest na zasadach gospodarności i celowości działania. Kasy chorych jako samorządne instytucje ubezpieczenia zdrowotnego reprezentują ubezpieczonego oraz finansują świadczenia zdrowotne w oparciu o zgromadzone środki pochodzące ze składek. W celu zapewnienia świadczeń określonych ustawą kasy chorych zawierają umowy ze świadczeniodawcami. Przed przeprowadzeniem postępowania konkursowego kasy chorych podejmują działania w celu określenia optymalnej ilości potrzebnych świadczeń zdrowotnych.    Kasa chorych sporządza na każdy rok plan finansowy zrównoważony w zakresie przychodów i kosztów, który podlega zatwierdzeniu przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz podawany jest do publicznej wiadomości (art. 131b). Przy czym kasa chorych przy zawieraniu umów jest obowiązana do zachowania płynności finansowej poprzez przestrzeganie zasady zrównoważenia kosztów z przychodami oraz zasady, że suma kwot zobowiązań kasy chorych wobec świadczeniodawców ze wszystkich zawartych umów musi się mieścić w planie finansowym kasy chorych (art. 53 ust. 3).    Zgodnie z zapisem art. 53 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym umowy zawarte między kasą chorych a świadczeniodawcami powinny określać m.in. maksymalną kwotę zobowiązania kasy chorych wobec świadczeniodawcy. W tym sensie kasy chorych w momencie zawierania umowy o udzielanie świadczeń ˝limitują˝ świadczenia zdrowotne świadczeniodawcom. Zatem ustawowo wprowadzony ˝limit finansowy˝ gwarantuje stabilność finansową systemu. Wynika on z analizy potrzeb zdrowotnych - popytu na dane świadczenia, struktury rozmieszczenia zakładów opieki zdrowotnej na terenie działania kasy chorych oraz z możliwości wykonania świadczeń przez zakład opieki zdrowotnej.    Przy czym warto wskazać, że ubezpieczeni nie są ograniczani żadnymi limitami świadczeń zdrowotnych. Zakłady opieki zdrowotnej, mając na uwadze planowe rozmieszczenie świadczonych usług medycznych w określonym czasie, przyjmują często średnią liczbę przyjęć dziennych, umożliwiając tym samym pacjentom możliwość wcześniejszego zapisu na konkretny dzień. Oczywiście w dziennym planie przyjęć są zarezerwowane miejsca na przypadki trudne, wymagające natychmiastowego udzielenia świadczenia.    W przypadku gdy wybrany świadczeniodawca nie ma możliwości realizacji świadczeń, kasa chorych ma obowiązek wskazania ubezpieczonemu świadczeniodawcy, który udzieli mu potrzebnych świadczeń zdrowotnych. Należy podkreślić, iż kasy chorych podpisują umowy, w których określana jest liczba porad rocznie, nie wyznaczają natomiast limitów przyjęć dziennych.    Powyższe działania - rozważając limit jako określony poziom, stan potrzebny do zaspokojenia potrzeb w zakresie świadczeń zdrowotnych, a nie zmniejszenie tychże świadczeń - pozwalają na prowadzenie przez kasę chorych polityki zapewniającej optymalną dostępność do usług zdrowotnych. Podstawą określenia limitu są dane wynikające z wieloletnich doświadczeń w ochronie zdrowia. Limit usług ustalony jest jako średnia z ich wykonania w okresie poprzednich lat, z uwzględnieniem najnowszych danych statystycznych z wykonanych świadczeń zdrowotnych. Stanowi to dodatkowe zabezpieczenie przed niekontrolowanym wzrostem świadczeń zdrowotnych, prowadzi do optymalizacji planu zawieranych umów ze świadczeniodawcami.    Dopuszcza się odchylenie od liczby przyjętej w umowie. Kasa chorych, ustalając limit dla danej usługi, może dokonywać zmiany w stosunku do liczby wynikającej z dotychczasowej sytuacji. Stosownie do Kodeksu cywilnego kontrahenci są związani zawartym kontraktem; treść zobowiązań kontraktowych obejmuje uprawnienia i odpowiadające im obowiązki obu kontrahentów, co nie oznacza, że strony nie mogą umową zmienić treści łączącego je stosunku prawnego. Jeżeli strony ustaliły warunki realizacji świadczeń zdrowotnych, ilość zakontraktowanych świadczeń zdrowotnych oraz miesięczne zasady rozliczania się, to w przypadku zrealizowania umowy świadczeniodawca może powiadomić kasę chorych oraz przystąpić do zmiany warunków umowy (renegocjacji).    Warto wskazać również na art. 55a ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, który zobowiązuje wojewodę do opracowania i aktualizacji planu minimalnego zabezpieczenia opieki zdrowotnej (po zasięgnięciu opinii samorządów medycznych i organów samorządów szczebla powiatowego, w porozumieniu z kasami chorych działającymi na obszarze województwa).    Zasada corocznej aktualizacji planu umożliwia elastyczne jego dostosowanie do zmieniających się potrzeb zdrowotnych i rozwoju zasobów. Wypełnienie tej zasady w praktyce oznaczać będzie konieczność stałego monitorowania stanu zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych.    Sporządzony zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia z dnia 10 października 2001 r. w sprawie zasad i warunków, jakim powinien odpowiadać minimalny plan zabezpieczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej (DzU nr 121, poz. 1315), plan zabezpieczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej zapewnia i zabezpiecza ubezpieczonym całodobowy dostęp do świadczeń lekarskich i pielęgniarskich oraz wskazuje niezbędną liczbę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, lekarzy specjalistów, pielęgniarek, położnych i innych świadczeniodawców, potrzebnych do zapewnienia całodobowego dostępu do świadczeń.    Warto również podkreślić, że jednym z podstawowych założeń nowego systemu jest ˝upodmiotowienie˝ pacjenta, m.in. przez wyposażenie go w prawo wyboru lekarza oraz placówki (zarówno wśród podmiotów publicznych, jak i niepublicznych). Pacjenci dokonują oceny jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych przez świadczeniodawców, a co za tym idzie w dużej mierze decydują o tym, kto w dłuższej perspektywie utrzyma się na rynku świadczeń (usług) zdrowotnych. Pozytywną zmianą jest fakt, że wielu świadczeniodawców - mając na uwadze ˝ocenę pacjentów˝ - zaczęło zabiegać o ich pozyskanie. W chwili obecnej w wielu placówkach można zaobserwować poprawę organizacji i wydłużenie czasu pracy - co dowodzi, że zmiany są wprowadzane dla pacjentów, a nie przeciw nim.    Należy dodać, że w celu wspierania ochrony praw pacjenta powołane zostało Biuro Praw Pacjenta (ul. Długa 38/40 w Warszawie, nr infolinii 0-800 190 590), gdzie można zwracać się z pytaniami lub uwagami dotyczącymi realizacji praw pacjenta.    Na zakończenie, odnosząc się do stwierdzenia pana posła, że reforma zdrowia nie spełnia pokładanych w niej nadziei, należy stwierdzić, że reforma ochrony zdrowia jest niewątpliwie jedną z najtrudniejszych reform. Jednakże wyrażam swoje przekonanie, iż pomimo napotykanych trudności efekty wdrażanych zmian będą coraz bardziej widoczne.    Minister    Mariusz Łapiński    Warszawa, dnia 14 stycznia 2002 r.