Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie produkcji biopaliwa w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo znak: SPS-0202-4624/01 z dnia 27 kwietnia 2001 r., dotyczące interpelacji posła Andrzeja Skorulskiego w sprawie produkcji biopaliwa w Polsce, przedstawiam poniżej następujące wyjaśnienie.    W latach 1994-1997, na zlecenie ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej, Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa (IBMER) realizował projekt badawczy zamawiany pt. ˝Epal, polskie paliwo rzepakowe do silników wysokoprężnych˝. W wyniku realizacji projektu wybudowana została agrorafineria w Mochełku k/Bydgoszczy. Jednym z celów projektu (realizowanego przy współpracy Instytutu Lotnictwa, ˝Chemadex˝, Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy) było m.in. rozpoznanie, czy w warunkach niewielkich instalacji możliwe jest wytworzenie z estryfikowanego oleju rzepakowego substytutu oleju napędowego oraz jakiej jakości paliwo można otrzymać w tego rodzaju małych obiektach. W Instytucie Lotnictwa zdefiniowano i przygotowano projekt polskiej normy (PrPN-C-40030) dla biopaliwa z rzepaku. Wykonano przy tym szereg badań silnikowych i eksploatacyjnych.    Z ważniejszych zadań wówczas wykonanych wymienić można:    - wykonanie doświadczalnej przetwórni o rocznym przerobie około 4000 ton nasion rzepaku na paliwo (około 1000 ton biopaliwa/rok),    - przeprowadzenie kompleksowych badań i oceny możliwości wdrożenia biopaliwa z rzepaku do stosowania w silnikach diesla, w tym opracowanie projektu polskiej normy PrPN-C-40030 dla paliwa wytworzonego na bazie oleju rzepakowego,    - przebadanie składu chemicznego oraz określenie wartości pokarmowej i możliwości zastosowania w żywieniu zwierząt wytłoków z nasion rzepaku (makuchy) otrzymywanych metodą ciągłego tłoczenia,    - opracowanie technologii energooszczędnego suszenia i przechowywania nasion rzepaku oraz organizacji pozyskania, przerobu i zbytu produktów.    Koszt postawionej w ramach projektu instalacji wynosił około 600 tys. zł. Cały projekt opiewał na kwotę 1,05 mln zł (w cenach po denominacji).    Od listopada 1996 r. wrocławski oddział CPN zawarł umowę na dostawę z Mochełka biopaliwa w ilości 25 ton/miesiąc w cenie 4,5 zł/kg. Według danych z raportów projektu badawczego oceniono, że koszt nasion rzepaku w zależności o wariantu organizacyjnego procesu produkcyjnego stanowił od 65 do 80% kosztów wytwarzanego biopaliwa. Koszt estryfikacji oleju rzepakowego wyliczono na 0,6 zł/dm3.    W produkcję biopaliwa zaangażowana była również Innowacyjno-Wdrożeniowa Spółka z o.o. ˝Sopur˝ z Bydgoszczy, która wytwarzała to paliwo dla Wrocławskiej Dyrekcji Okręgowej CPN. ˝Sopur˝ w przeciwieństwie do Mochełka jest przedsiębiorstwem produkcji chemicznej i niezbędny olej rzepakowy kupował w zakładach tłuszczowych.    Rocznie dla celów paliwowych w latach 1997-1998 produkowano kilkadziesiąt ton biopaliwa. CPN występowała do ministra finansów o objęcie oleju napędowego ulgą podatkową z tytułu dodawania do niego biopaliwa (biokomponentu) na zasadach analogicznych do etanolu dodawanego do benzyn. Ponieważ nie wprowadzono wnioskowanej ulgi podatkowej, CPN zawiesiła, począwszy od kwietnia 1998 r., produkcję oleju napędowego z dodatkiem biopaliwa.    Pozytywnym efektem podejmowanych inicjatyw było przetestowanie cyklu produkcyjnego paliwa na skalę przemysłową. Paliwo z Mochełka oraz w szczególności przygotowane przez ˝Sopur˝ spełniało wymogi określone w normach dotyczących paliw rozprowadzanych przez CPN. Kluczową rolę przy produkcji biopaliwa odgrywa przestrzeganie reżimu technologicznego warunkującego poprawność przebiegu procesów chemicznych, co mogą zapewnić jedynie bardzo zdyscyplinowani wytwórcy paliwa zatrudniający wykwalifikowanych chemików. Nie należy więc oczekiwać, że rolnik byłby zdolny do wytworzenia biopaliwa o właściwych parametrach i przy zachowaniu wymogów bezpieczeństwa produkcji. Ponadto, na etapie prac badawczych nie do końca rozwiązany został problem zagospodarowania frakcji glicerynowej, stanowiącej około 20% masy uzyskiwanego paliwa, a także zagospodarowania osadów powstających w procesie estryfikacji.    W przypadku agrorafinerii konieczne jest przekazanie odpadów do dalszego przetwarzania w celu odzyskania np. gliceryny, lub wybudowanie dodatkowej linii oczyszczania odpadów.    Koszt wytworzenia biopaliwa jest ściśle uzależniony od ceny wytłoczonego oleju. Operując cenami rzeczywistymi z ˝Sopur˝ (rok 1998), cena estru, czyli biopaliwa wynosiła około 4-5 zł/kg (przy 2,2 zł/kg ówczesnej ceny za olej napędowy). Produkt sprzedawany był CPN po kosztach wytworzenia (bez akcyzy).    Obecnie wzrasta zainteresowanie wytwarzaniem biopaliwa. Pojawił się dodatkowy problem jak kwalifikować produkt wytwarzany na bazie oleju rzepakowego. Ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (DzU z 1993 r. nr 11, poz. 50 z późn. zm.) wymienia w załączniku nr 6 wyroby akcyzowe. Pod symbolem SWW 024 wyszczególnione zostały produkty naftowe i syntetyczne paliwa płynne. Jeśli estry metylowe oleju rzepakowego zostaną zakwalifikowane jako paliwo syntetyczne, to obciąży je stawka podatku akcyzowego w wysokości 80% ˝w stosunku do ceny sprzedaży u producentów˝. Gdyby przyjąć stawkę akcyzy obowiązującą dla olejów o najniższej zawartości siarki (biopaliwo zawiera minimalne ilości siarki) to podatek wynosiłby 955 zł/1000 litrów (od czerwca br.). Gdyby jednak potraktować estry oleju rzepakowego jako produkt przetwórstwa olejów jadalnych, biopaliwo nie byłoby objęte akcyzą.    W związku z problemem kwalifikacji estrów oleju rzepakowego Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało wystąpienie do prezesa GUS z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w sprawie klasyfikacji biopaliwa w SWW (PKWiU) z sugestią, aby estry oleju rzepakowego potraktować jako produkt przemysłu olejarskiego.    Dotychczas, ze względu na brak znaczących nadwyżek w produkcji rzepaku oraz cenę oleju napędowego, nie istniała uzasadniona potrzeba podejmowania produkcji biopaliwa. Jednakże rosnące ceny oleju napędowego skłaniają do coraz uważniejszego analizowania możliwości podjęcia produkcji biopaliwa, szczególnie w sytuacji, gdy udział kosztów paliw płynnych w kosztach produkcji rolnej przekroczył 10%.    Reasumując pragnę zwrócić uwagę na poniższe fakty:    - cena biopaliwa jest ściśle związana z ceną rzepaku,    - w warunkach krajowych praktycznie jedynym surowcem do produkcji biopaliwa może być rzepak, co stwarza znaczne ryzyko niestabilności dostaw surowca po stałych cenach (niekorzystna strefa klimatyczna),    - nie istnieją bariery techniczne uniemożliwiające podjęcie produkcji biopaliwa (została opracowana technologia),    - istotną barierą może być wysoki koszt produkcji biopaliwa, wynikający m.in. z ceny rzepaku lub oleju rzepakowego oraz kosztu utylizacji odpadów,    - cena oleju napędowego jest wynikiem stosowanych stawek podatkowych (akcyza i VAT) stanowiących dochód budżetu. Koszt wytwarzania biopaliwa jest zdecydowanie wyższy od kosztu wytwarzania oleju napędowego.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Andrzej Karbownik    Warszawa, dnia 6 czerwca 2001 r.