Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wzrastającego bezrobocia

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaniem przy piśmie z dnia 16 sierpnia br. (znak: SPS-0202-4497/00) interpelacji pana posła Józefa Gruszki w sprawie wzrastającego bezrobocia uprzejmie informuję, co następuje:    1. Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy w końcu lipca 2000 r. wyniosła 2477,6 tys. osób (w tym 1404,8 tys. kobiet) i była wyższa o 40,2 tys. osób (o 1,6%) niż przed miesiącem oraz o 361,2 tys. osób (o 17,1%) wyższa niż przed rokiem. Bezrobotni zarejestrowani w urzędach pracy w końcu lipca 2000 r. stanowili 13,7% cywilnej ludności aktywnej zawodowo (przed rokiem - 11,8%).    2. Przedstawione dane liczbowe charakteryzujące rynek pracy wskazują na trudną sytuację na tym rynku. Wzrost liczby bezrobotnych w ostatnich dwóch latach wynika przede wszystkim z następujących powodów:    - zwiększonego napływu absolwentów. Dały o sobie znać pierwsze efekty wyżu demograficznego (ok. 389 tys. zarejestrowań bezrobotnych absolwentów w 1999 r., tj. o ok. 62 tys. więcej niż w roku 1998);    - ujawnieniu się osób pragnących poprzez status bezrobotnego uzyskać opłacanie z budżetu państwa składki na ubezpieczenie zdrowotne (ok. 150 tys. osób - w wielu przypadkach są to osoby zatrudnione w tzw. szarej strefie);    - spadku tempa przyrostu liczby miejsc pracy, szczególnie w małych i średnich przedsiębiorstwach, oraz dużej fluktuacji zatrudnienia w tym sektorze, co w efekcie zwiększyło wypływ pracowników na rynek pracy. Było to spowodowane głównie czynnikami zewnętrznymi - np. kryzysem rosyjskim, a także nadmiernym fiskalizmem oraz (co bardzo podkreślają pracodawcy) małą elastycznością przepisów prawa pracy. Zwiększone od III kwartału 1999 r. tempo rozwoju gospodarczego (średniorocznie ok. 4,2%) było jednak zbyt niskie, by spowodować przyrost liczby miejsc pracy. Szacuje się, że przyrost bezrobocia w 1999 r. z tego tytułu wyniósł ok. 150 tys. osób;    - reformy administracyjnej oraz zmian w organizacji służby zdrowia (ok. 60 tys. osób);    - przyśpieszenia procesów restrukturyzacji gospodarki (warto zaznaczyć, że z tytułu restrukturyzacji w ciągu 1999 r. zwolniono przeszło 200 tys. osób, jednak większość z tych osób dzięki specjalnym, rządowym programom aktywizująco-osłonowym nie stała się bezrobotna).    3. Uwzględniając ograniczoną skuteczność dotychczasowej polityki rynku pracy dla zmniejszenia bezrobocia, a także wyzwania, jakie stoją przed polską gospodarką, w tym integrację z Unią Europejską, niezbędne są zdecydowanie inne działania obok tradycyjnych programów rynku pracy. Mając powyższe na uwadze, 4 stycznia br. Rada Ministrów przejęła do realizacji ˝Narodową strategię wzrostu zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich w latach 2000-2006˝. Strategia zawiera pogłębioną diagnozę sytuacji na rynku pracy w Polsce oraz zbiór kierunków działań, których realizacja przyczyni się do wzrostu produktywnego zatrudnienia, a więc także do ograniczenia bezrobocia i jego negatywnych skutków.    Do podstawowych kierunków działań rządu w latach 2000-2006 będzie należeć:    1) poprawa ˝zatrudnialności˝, tj. bardziej skuteczne niż dotąd kształtowanie u osób poszukujących pracy umiejętności warunkujących uzyskanie zatrudnienia;    2) rozwój przedsiębiorczości;    3) wspieranie zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw i ich pracowników do nowych i zmieniających się warunków funkcjonowania rynku pracy;    4) wdrożenie polityki równości szans na rynku pracy.    Na podstawie strategii został opracowany i przyjęty przez rząd w dniu 20 czerwca br. ˝Narodowy plan działań na rzecz zatrudnienia na lata 2000-2001˝, stanowiący jej uszczegółowienie.    Priorytety ˝Narodowego planu (...)˝ są następujące:    - obniżenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, ułatwienie procesów adaptacji przedsiębiorstw do zmieniających się wymagań rynku i zwiększenie mobilności pracowników;    - redukcja kosztów pracy;    - kontynuacja reformy systemu podatkowego w kierunku zmniejszenia obciążeń zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw;    - wdrożenie nowego modelu wspierania procesów restrukturyzacji zatrudnienia poprzez zaniechanie polityki dezaktywacji osób starszych, zwiększenie nacisku na wspomaganie alternatywnych miejsc pracy oraz poprawę kwalifikacji odchodzących młodszych, bardziej mobilnych pracowników;    - stosowanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu opartych o indywidualne i grupowe programy aktywizacji zawodowej i aktywne pośrednictwo pracy;    - zracjonalizowanie sposobu rozdziału kompetencji poszczególnych organów administracji publicznej w realizacji polityki rynku pracy. Istnieje pilna potrzeba przekazania samorządowi województwa kompetencji do organizowania i współfinansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, zaś wojewodom zadań związanych z kontrolą legalności zatrudnienia i wydawaniem zgody na zatrudnienie cudzoziemców;    - preferowanie projektów z obszaru rozwoju zasobów ludzkich w programowaniu środków pomocowych;    - wdrożenie w Polsce nowego modelu kształcenia ustawicznego opartego o zasady gospodarki rynkowej, z zapewnieniem współdecydowania partnerów społecznych o wyborze kierunków kształcenia oraz wsparcia finansowego budżetu państwa.    4. Przewiduje się znowelizowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1999 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Funduszu Pracy samorządom wojewódzkim i powiatowym. Nowelizacja ta będzie miała na celu optymalny podział środków Funduszu Pracy, w tym także ustalenie odpowiedniej do posiadanej kwoty tego funduszu rezerwy prezesa Krajowego Urzędu Pracy. Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, że podział środków Funduszu Pracy na aktywne programy rynku pracy musi uwzględniać ich efektywność. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że roboty publiczne są najmniej efektywną formą w aspekcie zatrudnieniowym spośród form dotychczas stosowanych, takich jak np. szkolenia, prace interwencyjne, pożyczki, programy specjalne itp. Roboty publiczne charakteryzują się z reguły dużymi kosztami, nie zapewniając trwałych miejsc pracy.    Informując o powyższych działach rządu, pragnę wyrazić przekonanie, że działania te pozwolą na prozatrudnieniowy rozwój gospodarczy kraju oraz efektywne wykorzystanie środków Funduszu Pracy na aktywne programy rynku pracy, umożliwiając trwałe ograniczenie bezrobocia.    Z szacunkiem    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 24 sierpnia 2000 r.