Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczenia dotacji na wypłatę dodatków mieszkaniowych

   Przedstawiając stanowisko wobec interpelacji posła Czesława Fiedorowicza w sprawie niedoboru środków na dotacje celowe dla gmin na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych ze szczególnym uwzględnieniem gminy Krosno Odrzańskie w woj. lubuskim, uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (DzU z 1998 r. nr 120, poz. 787 i nr 162, poz. 1119, z 1999 r. nr 111, poz. 1281) wprowadziła w życie m.in. system dodatków mieszkaniowych kierowanych z mocy ustawy do tych gospodarstw domowych, które z racji niskich dochodów rzeczywiście potrzebują pomocy. Obowiązek wypłaty dodatków mieszkaniowych spoczywa na gminach i stanowi zgodnie z art. 45 ust. 1 ww. ustawy zadanie własne gminy. Budżet państwa zaś, stosownie do art. 45 ust. 2 tej ustawy, corocznie dofinansowuje gminom wypłaty dodatków mieszkaniowych dotacjami celowymi ˝w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej˝.    Od 1994 r., tj. od wdrożenia systemu dodatków mieszkaniowych, budżet państwa poprzez dotacje celowe partycypuje w wypłacie tych dodatków przez gminy. Wskaźnik udziału budżetu państwa w finansowaniu wypłat dodatków mieszkaniowych w latach 1994-1998 kształtował się na poziomie około 50%, zaś faktyczne zapotrzebowanie gmin na te dotacje było zdecydowanie niższe od kwot planowanych na ten cel w ustawach budżetowych. W ww. okresie gminy otrzymywały więc dotacje na poziomie zgłoszonego zapotrzebowania, obliczonego zgodnie z przepisami ww. ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Zestawienie danych liczbowych dotyczących wykorzystania dotacji celowychplanowanych w ustawach budżetowych w latach 1994-2000 Rok Plan dotacjicelowych wgustawy budżetowej(mln zł) Faktycznezapotrzebowaniegmin na dotacjecelowe (mln zł) Procentowywskaźnikwykorzystania dotacjicelowych (3/2) 1 2 3 4 1994 125,0 38,9 31% 1995 480,0 229,7 48% 1996 460,0 265,3 58% 1997 429,0 324,3 76% 1998 497,3 457,4 92% 1999 416,9 500,5 100% 2000 550,0 605,8*) 100% *) Według szacunków UMiRM rzeczywiste dane możliwe będą do ustaleniapo rozliczeniu dotacji celowych za 2000 r., tj. w lutym 2001 r.    W roku 1999 wskaźnik udziału budżetu państwa w finansowaniu wypłaconych przez gminy dodatków mieszkaniowych wyniósł około 40%, zaś w roku 2000 - według szacunków UMiRM - wskaźnik ten wzrośnie do ok. 43,5% (w okresie trzech kwartałów roku bieżącego wskaźnik ten wyniósł 49,1%). Zestawienie danych liczbowych dotyczących dofinansowania z dotacji celowychwypłaconych przez gminy dodatków mieszkaniowych w latach 1994-2000 Rok Plan dotacjicelowych wgustawy budżetowej(mln zł) Kwota wypłaconychdodatkówmieszkaniowych(mln zł) Udziałbudżetupaństwa(mln zł) Udziałgmin(mln zł) Wskaźnikdofinansowania(5/4) 1 2 3 4 5 6 1994 125,0         1995 480,0 411,0 228,3 182,7 55,5% 1996 460,0 512,6 265,3 247,3 51,8% 1997 429,0 646,6 324,3 322,3 50,2% 1998 497,3 916,7 456,3 460,4 49,8% 1999 416,9 1045,4 416,7 628,7 39,9% 2000 550,0 1265,0*) 550,0 715,0*) 43,5%*) *) Według szacunków UMiRM rzeczywiste dane możliwe będą do ustaleniapo rozliczeniu dotacji celowych za 2000 r., tj. w lutym 2001 r.    Odnośnie do roku 2000 uprzejmie wyjaśniam, że Sejm RP uchwalił ustawę budżetową na 2000 r., w tym kwotę dotacji dla gmin na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych w wysokości proponowanej przez rząd, tj. 550 mln zł. Z przykrością informuję, że kwota ta - wprawdzie wyższa o 32% od zaplanowanej na ten cel w 1999 r. (416,9 mln zł) - okazała się, podobnie jak w roku 1999, niewystarczająca dla pełnego sfinansowania zapotrzebowania gmin na ww. dotacje celowe.    W 2000 r. w wyniku kwartalnych podziałów dotacji w okresie trzech kwartałów do budżetów wojewodów - zgodnie z ich wnioskami o przyznanie dotacji - przekazana została kwota ok. 462 mln zł, tj. 84% planu. Pozostała w budżecie państwa kwota na ww. dotacje celowe w wysokości 88 mln zł, tj. 16% planu, pokryła zapotrzebowania gmin na ww. dotacje celowe na IV kwartał, wynikające ze złożonych przez wojewodów zbiorczych wniosków o przyznanie tej dotacji, w 55,4%.    Ponadto informuję, że z przedłożonego przez wojewodę lubuskiego rozliczenia ww. dotacji celowej za okres trzech kwartałów 2000 r. wynika nadpłata dotacji w kwocie ok. 400 tys. zł, która wraz z dotacją przekazaną na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych w IV kwartale powoduje wzrost wskaźnika sfinansowania zgłoszonego przez gminy woj. lubuskiego zapotrzebowania na te dotacje w ww.okresie z 55,4% do 61,4%.    Jednocześnie informuję, że w br. prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast każdorazowo po dokonaniu podziału dotacji na dany kwartał informował wojewodów o stopniu wykorzystania limitu wydatków na omawiane dotacje celowe.    Z uwagi na powyższe z przykrością stwierdzam, że rok 2000 jest drugim z kolei po roku 1999, w którym kwota zaplanowana w ustawie budżetowej na omawiany cel, tj. 550 mln zł, okazała się niewystarczająca dla pełnego sfinansowania zapotrzebowania gmin na tę dotację. Z szacunków UMiRM wynika, że rzeczywiste zapotrzebowanie gmin na ww. dotacje celowe w 2000 r. może przekroczyć kwotę planowaną w ustawie budżetowej o ok. 10% (analogiczny wskaźnik w 1999 r. wyniósł 20%).    Niepełne sfinansowanie zapotrzebowania gmin na ww. dotacje celowe w 1999 r. oraz w 2000 r. nie rodzi jednak skutków finansowych dla budżetu państwa na rok następny. Przytoczony na wstępie przepis art. 45 ust. 2 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, stanowiący, iż ˝gminy uzyskują dotacje celowe z budżetu państwa ... w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej˝ oznacza, że w sytuacji wyczerpania limitu wydatków zaplanowanych na ww. dotacje celowe w ustawie budżetowej na koniec roku nie powstają zobowiązania budżetu państwa wobec gmin z tytułu omawianych dotacji.    Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że w projekcie ustawy budżetowej na br. oraz również w budżecie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie są planowane żadne środki, z których mogłoby nastąpić zwiększenie wydatków wojewody lubuskiego z przeznaczeniem na refinansowanie wypłaconych przez gminy w 2000 r. dodatków mieszkaniowych.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że w przedstawionym Sejmowi RP projekcie ustawy budżetowej na 2001 r. wydatki na ww. dotacje celowe dla gmin planowane są w wysokości 550 mln zł, tj. na poziomie wydatków na ten cel w 2000 r. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że rząd RP, planując wysokość wydatków na dotacje celowe dla gmin na ww. cel, bierze pod uwagę - oprócz szacowanych potrzeb w tym zakresie - również możliwości finansowe budżetu państwa, zaś o ostatecznej kwocie tych wydatków ujętej w ustawie budżetowej na 20001 r. zadecyduje parlament RP.    Odnosząc się do szczegółowych pytań posła Czesława Fiedorowicza, uprzejmie wyjaśniam w kolejności ich zamieszczenia.    Ad 1. Wysokość kwot niedofinansowania wypłat dodatków mieszkaniowych (niedoborów dotacji) w poszczególnych województwach w 2000 r. możliwe będą do ustalenia po rozliczeniu dotacji celowej za 2000 r., tj. w lutym br. W świetle obowiązujących przepisów ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych oraz ustawy budżetowej na 2000 r. niedobory te, jeżeli takie wynikną z rozliczenia omawianych dotacji celowych na 2000 r., nie stanowią zobowiązania budżetu państwa.    Ad 2, 3. Ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych w art. 45a i 45b określa dwa sposoby obliczania przez gminy zapotrzebowania na dotacje celowe na dany kwartał, stwarzając tym samym gminie możliwość wyboru sposobu skutkującego wyższą dotacją. O takie też kwoty dotacji - zbiorcze w skali województw - występują wojewodowie do prezesa Urzędu MiRM. Prezes Urzędu MiRM, dokonując podziału dotacji - zgodnie z art. 45 ust. 2 ww. ustawy - posiłkuje się zbiorczymi wnioskami wojewodów, występując do ministra finansów z wnioskiem o kwoty dotacji dla poszczególnych województw na dany kwartał generalnie równe kwotom wynikającym ze zbiorczych wniosków wojewodów. Jedynie w wypadku, gdy pozostająca jeszcze do podziału w budżecie państwa kwota dotacji jest niższa od zgłoszonego przez wojewodów zapotrzebowania gmin na te dotacje, prezes urzędu - działając stosownie do art. 45 ust. 2 ww. ustawy - dokonuje podziału tej kwoty dotacji na województwa proporcjonalnie do zgłoszonego przez wojewodów zapotrzebowania. Sytuacja taka miała miejsce jedynie przy podziale dotacji na IV kwartał w roku 1999 i 2000. Ponadto przepisy ww. ustawy nie upoważniają prezesa Urzędu MiRM do korygowania kwot dotacji, wynikających ze zbiorczych wniosków wojewodów w zależności od np. stopy bezrobocia w danym województwie.    Ad 4. Uprzejmie informuję, że rząd RP skierował do Sejmu RP projekt ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która wraz z projektem ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego zastąpi obecnie obowiązującą ustawę o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Projekt ten jest obecnie przedmiotem prac połączonych komisji sejmowych. Projekt ten przewiduje m.in. możliwość odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ gminy ustali, że pomimo niskich dochodów wykazanych w złożonej deklaracji faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania mu pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe.    Przedstawiając powyższe, wyrażam nadzieję, że uzna je pan marszałek za wyczerpujące.    Podsekretarz stanu    Piotr Mync    Warszawa, dnia 16 stycznia 2001 r.