Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań zmierzających do ograniczenia wzrostu bezrobocia

   W związku z przekazaniem przy piśmie z dnia 12 kwietnia 1999 r. (znak: SPS-0202-1710/99) interpelacji pana posła Stanisława Steca w sprawie działań zmierzających do ograniczenia wzrostu bezrobocia przedstawiam w porozumieniu z ministrem skarbu państwa i ministrem gospodarki stanowisko w tej sprawie. W interpelacji poruszono dwie grupy problemów.    Pierwsza grupa problemów poruszona przez pana posła Stanisława Steca dotyczy wzrostu bezrobocia w kontekście trudnej sytuacji w przemyśle lekkim.    Chcę wyjaśnić, że Ministerstwo Gospodarki, niezależnie od udziału w pracach Zespołu Trójstronnego ds. przemysłu lekkiego, podjęło działania nad przygotowaniem niezbędnych przedsięwzięć zmierzających do rozwiązania nabrzmiałych problemów przemysłu lekkiego. Aktualnie prowadzone są prace nad przygotowaniem ekspertyzy mającej na celu ustalenie kryterium optymalności oraz identyfikację pożądanego miejsca sektorów przemysłu lekkiego w gospodarce na tle sytuacji światowej (w tym w krajach Unii Europejskiej) i przewidywanych trendów jego funkcjonowania. Przewiduje się, że temat ten powinien być zakończony do końca czerwca br., a materiał zostanie wykorzystany przy określaniu kierunków działań w poszczególnych sektorach przemysłu lekkiego oraz przy opracowywaniu:    - polityk regionalnych w obszarach o dużej koncentracji tego przemysłu - przez wojewodów,    - strategii działań dla poszczególnych branż - przez branżowe izby gospodarcze.    Skutecznej ochronie krajowego przemysłu i interesów polskich producentów przed ujemnymi skutkami (spadek zatrudnienia, spadek sprzedaży, spadek zysków, wzrost zapasów) spowodowanymi przez nadmierny import służą ustawy:    1) o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych,    2) o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny,    3) o ochronie przed przywozem na polski obszar celny niektórych towarów tekstylnych i odzieżowych.    W celu poprawy skuteczności i przyspieszenia postępowań ochronnych podjęte zostały prace nad ich nowelizacją.    Wprowadzone rozwiązania prawne pozwalają na nałożenie ceł antydumpingowych w przypadku stosowania nieuczciwych praktyk handlowych (ceny dumpingowe importowanych towarów, subwencjonowanie eksportu do Polski) lub ustanowienia kontyngentu ilościowego lub wartościowego na przywóz towarów i dodatkowej opłaty celnej w przypadku nadmiernego importu.    Ministerstwo Gospodarki prowadzi prace nad wprowadzeniem w życie tego typu postępowań w zakresie ochrony przemysłu lekkiego. Zakończono już postępowanie ochronne w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych rodzajów obuwia importowanego z Chin, wprowadzając opłatę celną dodatkową. W dniu 14 kwietnia 1999 r. zostało wszczęte postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny tkanin z włókien syntetycznych pochodzących z Korei i Tajwanu. Analizowany jest wniosek zakładów ˝Elana˝, które wystąpiły o ochronę przed importem z Białorusi po cenach dumpingowych kabla z włókna syntetycznego z poliestru i włókien poliestrowych. Przędzalnia czesankowa ˝Polanil˝ w imieniu polskich przędzalni opracowuje, we współpracy z Ministerstwem Gospodarki, wniosek o ochronę przed nadmiernym przywozem do Polski przędz akrylowych, m.in. z Litwy.    Druga grupa problemów poruszonych w interpelacji pana posła Stanisława Steca wiąże się z zarzutem wobec Ministerstwa Skarbu Państwa o rzekomym preferowaniu kryterium cenowego ze szkodą dla kryterium zatrudnieniowego przy sprzedaży udziałów skarbu państwa. Pragnę wyjaśnić, że zgodnie z zasadami przyjętymi w procesie prywatyzacji majątku państwowego przy sprzedaży akcji/udziałów w spółkach z udziałem skarbu państwa wybór inwestorów jest dokonywany na podstawie zgłoszonych ofert. Brane są pod uwagę następujące kryteria:    - cena za akcje/udziały i warunki płatności,    - pakiet inwestycyjny, czyli zobowiązania inwestora wobec spółki, tj. program jej rozwoju w ujęciu rzeczowym i finansowym, oraz proeksportowy charakter inwestycji,    - pakiet socjalny, czyli zobowiązania inwestora wobec pracowników, będące rezultatem uzgodnień między załogą a inwestorem; obejmują one z reguły gwarancje zatrudnienia na wynegocjowany okres (średnio 36 miesięcy), przyrzeczenie podwyżki płac, zachowanie dotychczasowych przywilejów socjalnych, a także dodatkowe świadczenia ze strony właściciela na rzecz pracowników, np. przyrzeczenie wprowadzenia akcji do obrotu publicznego, zobowiązanie się do odkupienia akcji pracowniczych itp.,    - pakiet środowiskowy, czyli zobowiązanie inwestora na rzecz ochrony i rekultywacji środowiska naturalnego,    - pakiet rolniczy, czyli zobowiązania inwestora wobec rolników - dostawców surowców dla produkcji przetwórczej.    Sprzedając akcje/udziały w spółkach, Ministerstwo Skarbu Państwa nie traktuje oferty cenowej jako najważniejszej. Na pierwszym miejscu brane są pod uwagę możliwości rozwoju danej spółki, czyli pakiet inwestycyjny oraz pakiet socjalny, będący umową cywilnoprawną, zawartą w imieniu załogi przez związki zawodowe z przyszłym inwestorem, stanowiącą ważny element kontraktu sprzedaży.    Pakiet socjalny to przede wszystkim utrzymanie zatrudnienia według stanu na dzień sprzedaży akcji/udziałów danej spółki. Preferowani są inwestorzy, których oferty uwzględniają ˝inwestycje˝ w załogę, podnoszenie jej kwalifikacji i dobre warunki socjalne.    Potwierdzenie opinii, że bezrobocie w Polsce nie było i nie jest konsekwencją prywatyzacji, znajdujemy w analizie zatrudnienia w sprywatyzowanych spółkach, przeprowadzonej przez Ministerstwo Skarbu Państwa i opisanej m.in. w ˝Raporcie o przekształceniach własnościowych w 1997 r.˝.    Zasadnicze pytanie, jakie zadaje pan poseł Stanisław Stec w swojej interpelacji w kontekście powyżej omówionych problemów, dotyczy charakteru działań podejmowanych przez rząd w celu zapobieżenia wzrostowi bezrobocia.    Wyjaśniam, że intencją rządu jest, obok zapewnienia wysokiego tempa rozwoju gospodarczego Polski, zwiększenie zatrudnienia oraz zredukowanie rejestrowanego i ukrytego bezrobocia. Priorytet ten wynika zarówno z konieczności sprostania skutkom procesów demograficznych zachodzących w naszym kraju (wysoka przewidywana podaż zasobów siły roboczej w ciągu najbliższych kilku lat), jak i z potrzeby lepszego wykorzystania zasobów już istniejących. Na 100 Polaków w wieku produkcyjnym zaledwie 58 pracuje. Wśród osób niepracujących, choć będących w wieku produkcyjnym, zarejestrowani bezrobotni stanowią jedynie ok. 16%. Ta niekorzystna proporcja skutkuje zbyt dużym obciążeniem budżetu państwa, wydatkami socjalnymi i opóźnia proces usuwania luki cywilizacyjnej i dochodowej wobec krajów rozwiniętych gospodarczo.    Problem ˝zagospodarowania˝ wyżu demograficznego, wzrostu wielkości zatrudnienia oraz obniżenia poziomu bezrobocia przekłada się, z jednej strony, na konieczność reformowania systemu pracy i zabezpieczeń socjalnych, a z drugiej strony na konieczność utworzenia w ciągu najbliższych lat średnio w roku 300 tys. nowych miejsc pracy. Jest to niezwykle ambitne zadanie, zważywszy na to, że dynamika przyrostu miejsc pracy musiałaby wzrosnąć w porównaniu z ostatnim okresem pięciu lat blisko czterokrotnie.    Dotychczasowa polityka dotycząca rynku pracy opierała się na ˝Rządowym programie promowania produktywnego zatrudnienia i zmniejszenia bezrobocia˝. Uległ on jednak znaczącej dezaktualizacji.    Dalsza polska polityka wspierania zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu powinna opierać się na tych samych filarach, co przyjęte przez Radę Europejską w Amsterdamie cztery główne zasady działania, na których wspierać się ma polityka zatrudnieniowa w państwach członkowskich UE. Do zasad tych należy:    - rozwijanie kwalifikacji indywidualnych, umożliwiających znalezienie pracy (wzrost ˝zatrudnialności˝ - employability),    - wspieranie przedsiębiorczości,    - rozwijanie zdolności przystosowawczych przedsiębiorstw i załóg pracowniczych wobec wyzwań na rynku pracy,    - wspieranie równości szans dla wszystkich kategorii pracowników.    Zasady te znajdują swoje odzwierciedlenie w obecnie opracowywanej w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej narodowej strategii zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich. Zgodnie z harmonogramem prac rządu strategia ta zostanie przedstawiona Radzie Ministrów w II kwartale br.    Realizacja zadań zawartych w ramach strategii pociąga za sobą konieczność ponoszenia określonych wydatków budżetowych. W 1999 r. przewiduje się, że kwota zgromadzona w ramach Funduszu Pracy wyniesie 5 009 200 tys. zł, a wydatki z Funduszu Pracy wyniosą 5 838 680 tys. Wydatki na tzw. aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu szacowane są na poziomie 1 420 000 tys. zł.    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 4 maja 1999 r.